Hành trình tận hiến và tử đạo của ngài được khắc họa qua những dấu mốc trọn vẹn sau:
Xuất thân và lý tưởng tận hiến
Đa-minh Cẩm sinh tại làng Cẩm Giàng, xứ Kẻ Roi, tỉnh Bắc Ninh. Vốn thông minh từ nhỏ, ngài được tuyển chọn vào nhà Chúa, theo học thần học và thụ phong linh mục.

Vị linh mục trẻ đầy nhiệt huyết này sau đó đã xin gia nhập Dòng Ba Đa-minh, luôn thể hiện lòng hăng say trong việc tông đồ và được mọi người hết lòng quý mến.

Sự vâng phục và dấn thân vì đàn chiên
Năm 1848, khi giáo phận Đông Đàng Ngoài được chia tách, dù quê quán ở giáo phận Đông (Hải Phòng), ngài vẫn vâng lời bề trên đến phục vụ tại giáo phận Trung (Bùi Chu) – nơi có số tín hữu đông gấp ba lần.

Khi cuộc bách hại đạo bùng nổ gắt gao, ngài phải liên tục nay đây mai đó để lẩn trốn, nhưng hễ trách nhiệm mục vụ đòi hỏi, ngài sẵn sàng đi đến bất cứ đâu bất chấp hiểm nguy.

Bị phản bội và bắt bớ
Đầu năm 1859, trong lúc đang lẩn trốn tại Hà Lan, ngài bị một kẻ ham tiền thưởng và chức tước chỉ điểm. Ngày 21/01/1859, quan quân kéo đến vây bắt và giải ngài về Hưng Yên.

Trước mặt quan Tổng đốc, ngài hiên ngang nhận mình là linh mục Công Giáo, kiên quyết không chà đạp Thánh Giá dù bị đe dọa hay dụ dỗ, dẫn đến việc bị nhốt vào cũi chật hẹp suốt nhiều tháng trời.

Biến ngục tù thành nơi rao giảng Tin Mừng
Trong chốn lao tù, đời sống đạo đức của ngài đã cảm hóa được cả quân lính, khiến họ nới lỏng để giáo dân được vào thăm. Ngài nhân cơ hội này tiếp tục giảng đạo, khuyên nhủ giáo dân giữ vững đức tin.

Ngài cũng viết thư cho Đức cha Valentinô Vinh bày tỏ khát vọng được tử đạo, và đã được Đức cha sai linh mục vào tận ngục giải tội, dọn mình trước ngày chịu án.

Cuộc khải hoàn bằng máu
Khi nhận bản án trảm quyết, cha Cẩm không hề sợ hãi mà tỏ ra hân hoan vui mừng, bước ra pháp trường hiên ngang như một chiến sĩ khải hoàn.

Ngày 11/03/1859, sau khi cầu nguyện, ngài làm hiệu cho lý hình thi hành án. Dù phải chịu sự đau đớn tột cùng khi lý hình chém ba nhát rồi phải cứa đi cứa lại đầu mới lìa khỏi cổ, ngài vẫn trọn vẹn dâng hiến mạng sống. Ngài được phong Hiển Thánh năm 1988.

Đoạn đúc kết: Ý nghĩa của những “Cuộc Lên Đường”
Cuộc đời Thánh Đa-minh Nguyễn Văn Cẩm là một bài ca tuyệt đẹp về đức vâng lời và tinh thần dấn thân. Cả cuộc đời ngài là những lần “lên đường” không ngơi nghỉ: từ biệt quê hương Bắc Ninh để đến cánh đồng Bùi Chu xa lạ, rời bỏ sự an toàn để lao vào những xóm làng đang rình rập hiểm nguy vì lợi ích của giáo dân. Ngài không tìm kiếm một sự vĩ đại phô trương, mà thể hiện sự kiên trung của một người lính qua việc âm thầm chu toàn bổn phận mỗi ngày. Cái chết đau đớn nơi pháp trường không phải là sự kết thúc, mà chính là “cuộc lên đường” cuối cùng và rực rỡ nhất – bước qua ngưỡng cửa tử đạo để trở về Nhà Cha trên trời. Ngài để lại bài học sâu sắc: Sẵn sàng đi bất cứ nơi đâu Chúa cần, làm bất cứ việc gì Chúa muốn, và trung thành cho đến hơi thở cuối cùng.
Lời cầu nguyện cùng Thánh Đaminh Nguyễn Văn Cẩm
Lạy Thánh Đa-minh Nguyễn Văn Cẩm, vị mục tử nhiệt thành và là người lính oai dũng của Chúa Kitô, ngài đã sống trọn vẹn lý tưởng hiến dâng, luôn sẵn sàng “lên đường” đi đến bất cứ nơi đâu để mang ơn cứu độ đến cho các linh hồn.
Xin ngài nguyện giúp cầu thay, ban cho chúng con một tinh thần vâng phục và lòng nhiệt thành như ngài. Giữa một thế giới đề cao sự an toàn và tiện nghi bản thân, xin dạy chúng con biết can đảm bước ra khỏi vùng an toàn của mình, sẵn sàng dấn thân phục vụ Giáo hội và những người anh em bé mọn xung quanh.
Như ngài đã từng hiên ngang bước ra pháp trường với nụ cười khải hoàn, xin ban cho chúng con đức tin vững mạnh để không lùi bước trước những gian nan, thử thách. Xin cho chúng con luôn biết sống trung tín với những bổn phận nhỏ bé hằng ngày, để cuộc đời chúng con cũng trở thành một cuộc hành trình tốt đẹp, không ngừng tiến bước về quê hương Nước Trời. Amen.
- Bạn Của Người Nghèo – Thánh Phanxica Thành Rôma – 09/03
- Câu chuyện về nữ thủ lãnh Deborah
- Phêrô Phanxicô Néron Bắc – Linh mục Thừa sai Paris
- Nhà Giáo Dục Đại Tài – Thánh Gioan Lasan – 07/04
- Câu chuyện về cuộc đời Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn – Người Mang Hơi Thở Việt Nam Vào Lòng Giáo Hội Hoàn Vũ





